بازی در روزهای بیماری کودک
وقتی کودک بیمار است، بازی آرام میتواند هم به بهبودی کمک کند و هم بیقراری را کم کند. بازیهای آرام‌بخش مثل کتاب، سایه و شیشه آرام، استراحت را تسهیل می‌کنند؛ بازیهای حسی سبک مثل خمیر یا آب گرم، تنش را آزاد می‌کنند. مهم این است که سطح فعالیت را با انرژی کودک تنظیم کنید، نه با برنامه روزانه‌تان. استراحت همراه با بازی ملایم، بهترین نسخه بهبودی است.
دکتر علی رضایی
متخصص توسعه کودک
آیا در روزهای بیماری هم باید به کودک بازی داد؟
وقتی کودک بیمار است، اولویت اول استراحت است؛ اما استراحت، به معنای خوابیدن بی‌حرکت نیست. کودک حتی در بیماری، نیاز ذهنی به تحریک ملایم دارد و ساعات خالی میتواند بیقراری و اضطراب را تشدید کند. بازی آرام، نه تنها خسته‌کننده نیست، بلکه حواس کودک را از درد و ناخوشایندی بیماری پرت می‌کند و به مغز پیام امنیت می‌دهد.
البته نوع و شدت بازی باید با انرژی کودک هماهنگ باشد. اگر تب دارد یا بدنش درد می‌کند، فقط کتاب خواندن یا تماشای سایه کافی است. اگر حالش بهتر است اما هنوز در خانه است، خمیربازی نرم یا سبد حسی آرام مناسب است. مهم این است که شما به سیگنال‌های کودک توجه کنید و نه او را به بازی وادارید و نه او را در خالی مطلق رها کنید.
کدام بازی‌ها برای روزهای بیماری مناسب‌اند؟
کتاب خواندن تعاملی، بهترین بازی روزهای بیماری است. صدای آرام شما، حضور نزدیک و تماشای تصویر، احساس امنیت کودک را تقویت می‌کند و زمان را برایش قابل تحمل می‌سازد. بازی سایه با فانوس روی دیوار، ملایم و تماشایی است و چشم کودک را بدون تحریک زیاد خسته می‌کند. شیشه آرام (calm jar) یا یک ظرف آب گرم با برق‌های رنگی، تماشایی و آرام‌بخش است.
خمیربازی نرم، ماساژ دست‌ها را فراهم می‌کند و تنش عضلانی را آزاد می‌کند. حتی یک کاسه آب گرم با فنجان و قاشق، ساعت‌ها بازی حسی آرام می‌سازد. قصه‌گویی صوتی (بدون تصویر) هم خوب است؛ صدای شما، تخیل کودک را فعال می‌کند بدون آنکه چشم خسته شود. مهم این است که فعالیت‌ها کوتاه و منعطف باشند و هر ۲۰ دقیقه تغییر کنند.
چطور صفحه‌نمایش را در روزهای بیماری مدیریت کنیم؟
وسوسه کارتون در روزهای بیماری بسیار زیاد است چون کودک خسته است و والد هم میخواهد استراحت کند. اما چند ساعت کارتون، چرخه خواب-بیداری را به هم می‌زند، اشتهای کودک را کم می‌کند و بهبودی را به تأخیر می‌اندازد. نور آبی، ملاتونین را سرکوب می‌کند و خوابی که کودک بیمار نیاز دارد، مختل می‌شود. این یک دام است.
به‌جای کارتون، صدای قصه صوتی، لالایی یا موسیقی ملایم بگذارید. اگر واقعاً نیاز به تصویر دارید، یک برنامه ۲۰ دقیقه‌ای آرام مثل انیمیشن کند و طبیعی کافی است، نه ساعت‌ها کارتون. خودتان هم در کنار کودک استراحت کنید و کتاب بخوانید؛ حضور شما، بهتر از هر سرگرمی است. روزهای بیماری، فرصت نزدیکی بیشتر هستند، نه بهانه صفحه‌نمایش بیشتر.
چطور بهبودی را با بازی حمایت کنیم؟
تحقیقات نشان می‌دهد محیط غنی از تحریک ملایم، بهبودی را تسریع می‌کند. نور طبیعی پنجره، صدای آرام موسیقی، بوی گیاهان مثل نعناع یا رزماری و تماس پوستی نرم، همگی سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند و ترشح هورمون‌های استرس را کاهش می‌دهند. بازی حسی سبک با آب گرم، ماساژ نرم دست‌ها و پاها، گردش خون را بهتر می‌کند.
وقتی کودک رو به بهبودی است و انرژی بیشتری دارد، فعالیت را تدریجاً بیشتر کنید: ابتدا بازی نشسته، سپس بازی ایستاده کوتاه، و در نهایت بازی فعال. اما مراقب باشید، حتی بعد از بهبودی ظاهری، کودک ۲ تا ۳ روز ممکن است خسته‌تر از معمول باشد. صبور باشید و بازگشت به روال عادی را تدریجی پیش ببرید. عجله در بازگشت، عود بیماری را احتمالی می‌کند.
سوالات متداول
بازیهای مرتبط با این راهنما
راهنماهای مرتبط
دکتر علی رضایی
چطور کنجکاوی کودک را بدون خطر تشویق کنیم
کنجکاوی، موتور یادگیری کودک است و سرکوبش، رشد را متوقف می‌کند. این راهنما نشان می‌دهد چطور با محیط‌سازی ایمن، پاسخ درست به سوال‌ها و کاوش طبیعت در خانه، کنجکاوی را در چارچوب امن رشد دهید.
دکتر علی رضایی
بازی بدون خرید: ۵۰ ایده با وسایل خانه
خرید اسباب‌بازی‌های جدید، هیجانی زودگذر برای کودک می‌سازد و بودجه خانواده را می‌کاهد. این راهنما ۵۰ ایده عملی با وسایل رایگان خانه ارائه می‌دهد که ساعت‌ها بازی غنی و بدون هزینه فراهم می‌کنند.
دکتر علی رضایی
چطور با خانواده‌ای که موبایل می‌دهند برخورد کنیم
وقتی اعضای خانواده به کودک موبایل می‌دهند، برخورد مستقیم معمولاً نتیجه عکس می‌دهد. این راهنما راه‌های محترمانه و مؤثر برای مدیریت این موقعیت آشنا را ارائه می‌دهد.
بیشتر بخوانید